Tayvan, yarı iletken pazarındaki üstünlüğünü korumak için yeni bir yol çiziyor. Başbakan Cho Jung-tai’nin imzasıyla hayata geçen “N-1” politikası, yalnızca bir nesil önceki üretim süreçlerinin ihraç edilmesine izin veriyor. Bu karar, TSMC’nin ABD’de kurmayı planladığı tesislerin geleceğini gölgelerle dolduruyor; en ileri teknolojiler, Tayvan’ın sınırlarında kalmaya mahkûm.
TSMC’nin elindeki en ileri üretim süreci N3P, yıl sonuna doğru yerini daha gelişmiş bir teknolojiye, N2’ye bırakacak. Ancak 2026’da başlayacak N2P ve A16 üretim süreçleri, belirsizliğin karanlık sularında yüzüyor. Hükümet, bu süreçleri ihracat yasağı kapsamına mı alacak, yoksa bir geçiş süreci mi tanıyacak? Cevaplar, sessizliğin içinde kaybolmuş gibi.
Yeni politika, Tayvan dışındaki TSMC tesislerini bir nesil gerideki üretim süreçlerine mahkûm ediyor. Ancak mesele sadece teknoloji ihracatı değil; yurt dışı yatırımlar da sıkı bir denetim altında. Yatırımların ulusal güvenliği tehdit ettiği, ekonomik kalkınmayı baltaladığı ya da iş gücü krizlerine yol açtığı tespit edilirse, hükümetin onayı bir anda yok olabilir. Eskiden yönetmeliklerle yürütülen kısıtlamalar, artık yasaların sert ve keskin kurallarıyla şekilleniyor. İhlaller, para cezalarıyla cezalandırılacak; ama bu cezalar, TSMC’nin devasa bütçesi karşısında bir gölge gibi kalabilir.
TSMC’nin ABD’ye yönelik 165 milyar dolarlık yatırım planı, bu yasaların gölgesinde şekilleniyor. Para cezaları belki şirketi zorlamayacak, ama yatırım onaylarının tamamen iptal edilmesi ihtimali, Tayvan’ın kararlılığını gözler önüne seriyor.
Tayvan Ekonomi Bakanlığı, yasanın uygulanma tarihinin alt düzenlemelerin revize edilmesinden sonra, altı ay içinde duyurulacağını açıkladı. Bu, en erken uygulamanın 2025’in sonlarında başlayabileceği anlamına geliyor. Ancak bu hikâyenin sonunu zaman yazacak; bizler ise sadece bekleyip göreceğiz.
